| |
TÜRKİYE İKLİMİ
TÜRKİYE’DE İKLİM
ELEMANLARI
A. SICAKLIK
1. Yıllık Ortalama
Sıcaklık Dağılışı
-
En düşük ortalama sıcaklıklar, Kuzeydoğu
Anadolu’da görülür.
-
En yüksek ortalama sıcaklıklar, Güneydoğu
Anadolu Bölgesi’nin güneyi ile Akdeniz kıyılarında görülür.
-
En düşük sıcaklık ile en yüksek sıcaklık
arasındaki fark 8°C den fazladır.
-
Sıcaklık genelde güneyden kuzeye gidildikçe
azalmaktadır.
2. Temmuz Ayı
Ortalama Sıcaklık Dağılışı
-
Temmuz ayında, bölgeler arasındaki sıcaklık
farkı Ocak ayına oranla daha azdır.
-
Temmuz ayında en düşük sıcaklık, Kuzeydoğu
Anadolu, Karadeniz kıyıları ve Marmara’nın kuzeyinde görülür.
-
Bu ayda en yüksek sıcaklıklar , Güneydoğu
Anadolu Bölgesi'nde görülür
3.Ocak Ayı
Ortalama Sıcaklık Dağılışı
-
Ocak ayında, bölgeler arasındaki sıcaklık
farkı, Temmuz ayına oranla daha fazladır.
-
En düşük sıcaklıklar, Kuzeydoğu Anadolu’da
görülür.
-
En yüksek sıcaklıklar Akdeniz kıyı kesiminde
görülür.
B. BASINÇ ve
RÜZGÂRLAR
BASINÇ
Türkiye’yi
en çok etkileyen gezici basınç merkezleri şunlardır:
a. Sibirya
Antisiklonu:
Sibirya üzerinde oluşur. Türkiye’yi kışın etkiler. Soğuk ve kar getirir. 60°
enlemleri çevresinde oluşmasına rağmen, soğumadan dolayı termik kökenlidir.
b. Asor
Antisiklonu:
Atlas Okyanusu üzerindeki Asor Adaları çevresinde, 30° DYB alanına bağlı olarak
oluşur.
Kış
mevsiminde Sibirya antisiklonu ile birleşerek Türkiye üzerinde etkili olduğunda
İzlanda siklonu Türkiye’ye sokulamaz. Bunun sonucunda da ülkemizde kışlar soğuk,
sert ve kar yağışlı geçer.
c. Basra Siklonu:
Basra Körfezi çevresinin aşırı ısınmasıyla oluşur. Samyeli rüzgârları
vasıtasıyla Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkili olur. Havadaki nemi
kurutarak sıcaklık ve buharlaşmayı artırır. 30° Kuzey enlemi çevresinde
oluşmasına rağmen, ısınmadan dolayı termik kökenlidir. Türkiye’de yaz mevsiminde
etkilidir.
d. İzlanda
Siklonu:
İzlanda üzerinde oluşur. Türkiye’de kışın
ve ilkbaharda etkili olur. Etkili olduğunda Türkiye’de kışlar ılık, kısa ve
yağmurlu geçer. 60° enlemleri çevresinde oluştuğu için dinamik kökenlidir.
RÜZGÂRLAR
a. Soğuk Yerel
Rüzgârlar
Karayel: Balkanlar’daki yüksek basınç ve Basra
Körfezi’ndeki alçak basınç sonucu oluşur. Kuzeybatıdan soğuk ve kuru olarak
eser. Kış mevsiminde Marmara Bölgesi ile Batı Karadeniz’de sıcaklıkları
azaltarak kar yağışına neden olur.
Yıldız:
Kuzeyden eser. Karadeniz üzerinden geldiği için soğuk ve nemlidir. Karadeniz
Dağları’nda yağış bırakır.
Poyraz:
Marmara, Karadeniz ve İç bölgelerimize
kuzeydoğudan esen soğuk, kuru bir rüzgardır. Doğu Avrupa’daki yüksek basıncın
etkisi sonucunda oluşur. Kışın sıcaklıkları azaltarak kar yağışına neden olur.
Yaz poyrazı ise serin ve kuru olarak eser.
|
Ege
Denizi’nde, yazın poyraz benzeri rüzgârlar tam kuzeyden eserler. Eski
Yunanlılar bu rüzgarlara, ticaret rüzgârı anlamında Etesia demişlerdir.
Bugün de, Dünya literatüründe Ege Denizi’nde yazın kuzeyden esen rüzgârlara
etezyen
(etesien) denilmektedir. |
b. Sıcak Yerel
Rüzgârlar
Lodos:
Kuzey Afrika’daki yüksek basınç ve Hazar
Denizi’ndeki alçak basınç sonucu oluşur. Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde
etkilidir. Akdeniz’den geldiği için nemli ve sıcaktır. İç kesimlere sokulurken
yükseltinin etkisiyle soğuyarak yağışa neden olur. Kış mevsiminde etkili olduğu
bölgelerde, sıcaklığı artırarak kar erimelerine neden olur.
Kıble: Güneyden eser. İç kesimlerimizde etkili
olur. Akdeniz Bölgesi’nde nemli ve sıcak, iç kesimlerde ise, kuru ve sıcak
olarak eser.
Keşişleme
(Samyeli):
30° enlemi çevresindeki dinamik yüksek basıncın etkisi sonucu oluşur. Suriye
Çölü’nden Güneydoğu Anadolu’ya doğru eser. Sıcak ve kurudur. Bitkiler üzerinde
kurutucu etkisi vardır.
C.
NEM ve YAĞIŞLAR
-
Türkiye’de yağış dağılışı haritası ile
yerşekilleri haritası karşılaştırıldığında, aralarında yakın ilgi bulunduğu
tespit edilmektedir.
-
Türkiye’de fazla yağış alan yerler (1000 mm.
den fazla), Doğu ve Batı Karadeniz bölümleri ile bazı Batı ve Doğu Anadolu
dağlarıdır. En fazla yağış alan yer Rize çevresidir. (2400 mm. den fazla)
-
Türkiye’de orta derecede yağış alan yerler
(500 mm - 1000 mm arası), Akdeniz, Ege, Marmara, Orta Karadeniz, Doğu Anadolu
ve İç Anadolu’nun kuzey kesimleridir.
-
Türkiye’de az yağış alan yerler (500 mm nin
altında), İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve yer yer Doğu Anadolu’nun çukur
yerleridir. En az yağış alan yer, Tuz Gölü çevresi ile Iğdır Ovası civarıdır.
(250 mm nin altında)
|
Türkiye'de İklimi Çeşitleri |
|
Türkiye’de genel olarak üç ana iklim tipi
görülür.Bunlar; Karadeniz İklimi, Akdeniz İklimi ve
Karasal iklimdir.
1)KARADENİZ İKLİMİ: Bu
iklim asıl olarak Kuzey Anadolu Dağlarının Karadeniz’e
bakan yamaçlarında görülür. Genel özellikleri şunlardır:
Her mevsim yağışlıdır.
Doğu Karadeniz Bölümünde maksimum yağış sonbaharda,
minimum yağış ilkbaharda düşer. Yıllık yağış miktarı
2000-2500 mm’dir.
Batı Karadeniz Bölümünde maksimum yağış sonbaharda,
minimum yağış ilkbaharda düşer. Yıllık yağış miktarı
1000-1500 mm’dir.
Orta Karadeniz Bölümünde ise maksimum yağış kışın,
minimum yağış yazın düşer. Yıllık yağış miktarı 700-1000
mm’dir.
Karadeniz ikliminin görüldüğü alanlarda kar yağışlı
günlerin ortalaması 18 gündür.
Yıllık ortalama sıcaklık 13-15°C’dir.
Ocak ayı ortalama sıcaklığı 6-7°C’dir.
Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 21-23°C’dir.
Yıllık sıcaklık farkı 13-15°C’dir.
Doğal bitki örtüsü ormandır.Yüksek alanlarda Alpin
çayırlar görülür.
2)AKDENİZ İKLİMİ: Bu
iklim tipi ülkemizde en belirgin olarak Akdeniz
kıyılarında görülmekle birlikte, Ege ve Marmara
Bölgelerinde de etkili olmaktadır. Genel özellikleri
şunlardır:
Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
Maksimum yağış kışın, minimum yağış yazın düşer.
Yaz ve kış yağışları arasındaki fark oldukça fazladır.
Yıllık yağış ortalaması, 600-1000 mm arasındadır.
Yıllık sıcaklık ortalaması 18-20°C’dir.
Ocak ayı ortalaması 8-10°C’dir.
Temmuz ayı ortalaması 28-30°C’dir.
Yıllık sıcaklık farkı 15-18°C’dir.
Ege Bölgesinde dağların kıyıya dik uzanması, Akdeniz
İkliminin iç kesimlere ulaşmasına olanak sağlamıştır.
Marmara Bölgesinde görülen Akdeniz İkliminde, yazlar
Akdeniz kıyılarına göre daha serin, kışlar ise daha
soğuk ve karlıdır.
Akdeniz İkliminin karekteristik bitki örtüsü zeytin,
defne, mersin, kekik gibi bitkilerden oluşan makilerdir.
3)KARASAL İKLİM: Ülkemizde
Karasal İklim, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu
Anadolu Bölgeleri ile İç Batı Anadolu Bölümünde
görülür.Genel özellikleri şunlardır:
Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar
yağışlıdır.
İç Anadolu Bölgesinde maksimum yağış ilkbaharda, minimum
yağış yazın düşer.
İç Anadolu da ortalama yağış 300-400 mm’dir.
İç Anadolu’nun kış sıcaklık ortalaması, 1-2°C, yaz
sıcaklık ortalaması, 22-23°C, yıllık sıcaklık ortalaması
ise, 10-12°C’dir.
Ege Bölgesinin İç batı Anadolu Bölümünde de yağışlar
kıyı kesimine göre azdır.
Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeydoğu kesiminde yıllık
sıcaklık ortalaması, 4-6°C’dir.
Kuzeydoğu Anadolu’da kış sıcaklık ortalaması, -7, -10°C,
yaz sıcaklık ortalaması, 17-19°C’dir.
Yıllık yağış miktarı, 500-600 mm’dir.
Güneydoğu Anadolu’da ise ortalama yağış, 400-700 mm’dir.
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kış mevsimi pek donlu
geçmemekle beraber, yaz mevsiminde şiddetli kuru
sıcaklar egemendir.
Güneydoğu Anadolu’da yıllık ortalama sıcaklık, 15-16°C,
kış sıcaklığı, 3-4°C, yaz sıcaklığı ise, 30-35°C’dir.
|
|
ANA SAYFA
|
|
Coğrafyam.org