BÖLGELER COĞRAFYASI

BÖLGELER COĞRAFYASI

KARADENİZ  BÖLGESİ 

KONUMU, SINIRLARI  VE  KOMŞULARI:

Yurdumuzun  kuzeyinde, Sakarya’nın  doğusundan  Gürcistan’a  kadar  Karadeniz’e  paralel  olarak  bir  şerit  gibi  uzanır.

Gürcistan, D. Anadolu, İç  Anadolu  ve  Marmara  Bölgeleriyle  ve  adını  aldığı  deniz  ile  komşudur.

ALANI  VE  NÜFUSU:

Gerçek  alanı  olan  143.537 Km2  ile  Türkiye  topraklarının  %18’ini  kaplar. Alan  bakımından  3. Büyüklükteki  bölgemizdir.  Bölge  Doğu-Batı  doğrultusunda  1400 Km, Kuzey-Güney  doğrultusunda  100-200  Km  ile  bir  şeride  benzer.

Nüfusu  2000  sayımına  göre  8.4  milyondur. Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  59  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  altındadır. (Türkiye  ortalaması  Km2’ye 83  kişi) 

BÖLÜMLERİ:

1.Batı  Karadeniz  

2.Orta  Karadeniz  

3.Doğu  Karadeniz

 YERYÜZÜ  ŞEKİLLERİ:

Kıyıları:

Dağlar  kıyıya  paralel  olarak  uzandığı  için  kıyılar  az  girintili-çıkıntılıdır. Bu  kıyı  tipine  Boyuna  Kıyı  Tipi  denir.

Tek  doğal  limanı  Sinop’tur. Arkasındaki  dağların  ulaşımı  zorlaştırması  nedeniyle  fazla  gelişmemiştir. Buna  rağmen  Trabzon, Samsun  gibi  limanlar  yapay  olmasına  rağmen  ulaşımları  sayesinde  gelişmişlerdir.

Bu  kıyı  tipinde  bir  kıyı  aşındırma  şekli  olan  Falez (Yalıyar)  çok  görülür.

Dağları:

Batı  K.: Küre  (İsfendiyar) Dağları,  Bolu Dağları,  Ilgaz  Dağları,  Köroğlu  Dağları

Orta  K.: Canik  Dağları

Doğu  K.:D.Karadeniz  (Rize) Dağları ( Zirvesi: Kaçkar D.3932), Giresun  Dağları,

Çimen, Kop, Mescit, Akdağ  ve  Yalnızçam  Dağları

D. Karadeniz’de  Zigana  ve  Kop  geçitleri  vardır.

Akarsuları:

Bartın  Çayı (Ulaşım  yapılabilir.), Yenice (Filyos)  Çayı

Kızılırmak (Türk.’nin  en  uzun ırmağı), Yeşilırmak  ve  Çoruh (Gürcistan’dan  dökülür.)

Ovaları:

Kastamonu, Bolu  ve  Düzce  Ovaları. Bafra  ve  Çarşamba  Delta  Ovaları

Gölleri:

Sera  ve  Tortum  gölleri (Heyelan  Gölleri),  Abant  ve  Yedigöller. Baraj  Gölleri: Almus, Suat  Uğurlu, Hasan  Uğurlu (Yeşilırmak), Hirfanlı  ve  Altınkaya (Kızılırmak), Sarıyar (Sakarya)

 İKLİM  VE  BİTKİ  ÖRTÜSÜ:

Bölgenin  kıyı  kesiminde  Karadeniz  İklimi  görülür. İklim  bu  alanlarda  her  mevsim  yağışlı  ve  ılımandır. En  fazla  yağışı  sonbaharda, en  azını  yazın  alır. Bitki  örtüsü  Ormandır. Bölge  orman  bakımından  ilk  sırada  gelir. Yağışlı  ve  ılık  olduğu  için  yangın  çok  azdır. En  fazla  yağış  alan  bölgemizdir. Rize’de  en  fazla  alan  şehirdir.

İç  kesimlerde  iklim  karasallaşır. Dağların  bu  güney  yamaçlarında  yazları  sıcak  ve  kurak  kışları  soğuk  ve  kar  yağışlı  bir  iklim  görülür. En  fazla  yağışı  ilkbaharda, en  azını  yazın  alır.  Bitki  örtüsü  ise  buralarda  Bozkırdır.

Yağışın  bol  olması  sayesinde  orman  ve akarsuların  debileri (su  miktarları)  fazladır. Yağışın  yeterli  olması  sayesinde  nadasa  bırakmanın  en  az  olduğu  bölgemizdir. Bölge  kuzeye  yakın  olduğu  için  güneşten  yararlanma  süresi azdır, gölge  boyu  uzundur, gece-gündüz  süresi  arasında  fark  en  fazladır. Kimyasal  çözülmenin de  en  fazla  olduğu bölgemizdir.   

 TARIM  VE  HAYVANCILIK:

Fındık: Ordu  ve  Giresun  çevresinde. Türkiye’de  ve  Dünyada  1.Sıradadır.

Çay: Rize  kıyılarında. Bol  yağış  ve  yıkanmış  toprak  ister. Türkiye’de  1.Sıradadır.

Tütün: Orta  Karadeniz  ve  Bolu-Düzce  ovası. Yağışı  sevmez. Türkiye’de  2.Sıradadır.

Mısır: Bölgenin  yağışlı  kıyılarında. Bölgede  tüketilir. Türkiye’de  1.Sıradadır.

Şekerpancarı: Orta  Karadeniz’de, Soya  Fasulyesi  ve  Keten-Kenevir: Kastamonu, Sinop, Zonguldak  ve  Ordu’da. Tahıl: Karasal  iklimin  görüldüğü  iç  kesimlerde. Sebze  ve  Meyve: Sulamanın  yapılabildiği  kıyı  ve  iç  ovalarda. Zeytin  ve  Turunçgiller: D. Karadeniz’de  az  bir  alanda yetiştirilir.

Kıyı  kesiminde  yağışlı  ve  gür  otlaklara  sahip  alanlarda  büyükbaş  hayvan, iç  kesimdeki  düzlüklerde  ise  küçükbaş  hayvan  yetiştirilir. Arıcılık  ve  balıkçılıkta  diğer  hayvancılık  faaliyetleridir.

 YER ALTI  ZENGİNLİKLERİ:

Taşkömürü: Zonguldak , Bartın  ve  Kastamonu’da. Türkiye’de  tek.

Bakır: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Çayeli (Rize). Türkiye’de  1.Sıradadır.

Linyit: Bolu, Çankırı, Amasya, Samsun, Ankara’da. Demir: Ordu’da.

Manganez: Trabzon, Artvin, Amasya  ve  Kastamonu’da  çıkarılır. 

ENDÜSTRİ:

Demir-Çelik  Sanayisi: Karabük  ve  Ereğli’de. Bakır  Tesisleri: Samsun’da.

Şeker  Sanayisi: Turhal, Amasya, Suluova, Çorum, Kastamonu  ve  Çorum’da.

Tütün  Sanayisi: Samsun  ve  Tokat’ta. Kağıt  Sanayisi: Batı  Karadeniz’de.

Çay  Sanayisi: Rize  ve  çevresi. Fındık  Sanayisi: Ordu  ve  çevresi.

Gıda  ve  Dokuma  Sanayisi: Büyük  kentlerin  yakınlarında  Kurulmuştur.

 NÜFUS  VE  YERLEŞME:

2000  Sayımına  göre  bölgenin  nüfusu  8.4  Milyondur. .Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  59  kişidir. Nüfus  yoğunluğu  bakımından  Doğu  Anadolu’dan  sonra  en  az  2. yoğunluktaki  bölgedir. Bu  Türkiye  ortalamasının  altındadır. Çünkü  bölgenin  geçim  kaynakları  kısıtlı  olduğu  için  çok  göç  verir. Nüfus  kıyı  bölümüne, iç  ovalara  ve  Batı  Karadeniz’deki  maden  ve  sanayi  alanlarına  toplanmıştır.

Nüfus  Artış  Hızı  %o 4’tür  (Türkiye %o18.34)  Yeryüzü  şekilleri  nedeniyle  Dağınık  Kır  Yerleşmesi  çok  görülür. Ev  yapımında  ağaç  sık  kullanılır. Nüfusun  %51’i  kırsal  kesimde  yaşar (Türkiye’de % 35) , Halkı genellikle   tarım  ve  hayvancılıkla  uğraşır.

 TURİZM:

Bolu’da  Abant  Gölü  ve  Yedigöller. Kastamonu’da  Safranbolu  Evleri. Bolu-Kartalkaya  ve  Ilgaz  Dağlarında  Kayak  Turizmi. Samsun  ve  Tokat’ta  Kaplıcalar. Trabzon-Maçka’da  Sümela  Manastırı.

Plajlar  ve  Karadeniz  Yaylalar. 

TARİHİ  ÖNEMİ:

Samsun  M. Kemal’in  19  Mayıs  1919’da  Anadolu’ya  ayak  bastığı  yerdir. Havza,  Tokat  ve  Amasya  Milli  Mücadeledeki  diğer  önemli  kentlerdir.

Kastamonu’da  M. Kemal’in  şapka  takarak.  Kılık  Kıyafet  İnkılabını  başlattığı  şehirdir. 

BÖLGE  HAKKINDA  NOTLAR:

Ø       Alan  bakımından  %18  ile  3.  Büyük  bölgemizdir.

Ø       Kırsal  nüfusun  en  fazla  olduğu  bölgemizdir.

Ø       Ormanlarımızın  %27’sine  sahip  olarak  1.Sıradadır.

Ø       En  fazla  yağış  alan  bölgedir.

Ø       Nadasa  bırakmanın  en  az  olduğu  bölgedir.

Ø       Temel  geçim  kaynağı  tarımdır.

Ø       En  çok  göç  veren  bölgedir.

Ø       Güneşten  yararlanma  oranı  en  az  bölgedir.

Ø       Gölge  uzunluğu  en  fazla  bölgedir.

Ø       Gece-Gündüz  süresi  arasındaki  farkın  en  fazla  olduğu  bölgedir.

Ø       Kimyasal  çözülmenin  en  fazla  olduğu  bölgedir.

Ø       En  fazla  heyelan  olan  bölgedir.

Ø       En  fazla  falez (yalıyar)  olan  bölgedir.

Ø       Çay, Fındık, Mısır, Keten-Kenevir, Soya  Fasulyesi  üretiminde  1. Sıradadır.

Ø       Taşkömürünün  tamamı  ve  Bakırın  yarısı  bu  bölgeden  sağlanır.

Ø       Kereste  en  çok  Sinop, Kastamonu  ve  Bolu’da  üretilir.

Ø       Boyuna  kıyı  tipi  görülür.

Ø       Sıcaklık  ortalaması  14-15  derece,  yağış  ortalama  1000  mm’dir.

Ø       Çatalağzı  Termik  Santrali  bu  bölgededir.

Ø       Kızılırmak  Türkiye’nin  en  uzun  ırmağıdır.

Ø       Batın  Çayının  kısa  bir  bölümünde  akarsu  ulaşımı  yapılabilmektedir.

Ø       Yeryüzü  şekilleri  nedeniyle  İnsan  ve  hayvan  gücüyle  tarım  yaygındır.

MARMARA  BÖLGESİ 

KONUMU, SINIRLARI  VE  KOMŞULARI:

Ülkemizin  kuzey-batısında  yer  alır. Bulgaristan, Yunanistan, Karadeniz, Marmara  ve  Ege  Denizleri, Karadeniz, Ege, İç  Anadolu  ve  Karadeniz  Bölgeleri  ile  komşudur. 

ALANI  VE  NÜFUSU:

Gerçek  alanı  67.306  Km2. Ülke  yüzölçümünün  %8.5’ini  kaplar. 6.Büyüklükteki  bölgemizdir.

Nüfusu  2000  sayımına  göre  17.3  milyondur. Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  258  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  altındadır. (Türkiye  ortalaması  Km2’ye 83  kişi)

 BÖLÜMLERİ:

1.Yıldız  Dağları  (Istranca) Bölümü  

2.Ergene  Bölümü  

3.Çatalca-Kocaeli  Bölümü                

4.Güney  Marmara  Bölümü

 YERYÜZÜ  ŞEKİLLERİ:

Kıyıları:

Karadeniz  ne  Kuzey  Marmara  kıyıları  fazla  girintili-çıkıntılı  değildir. Falez (Yalıyar)  çok  vardır. Fakat  Güney  Marmara  kıyıları  girintili-çıkıntılıdır.

İzmit, Gemlik, Erdek  ve  Saros  körfezleri  vardır.Gelibolu, Biga, Kapıdağ, Armutlu, Çatalca-Kocaeli  başlıca  yarımadalarıdır.Gökçeada, Bozcaada, Marmara  Adaları, İmralı, İstanbul  Adaları  ise  başlıca  adalarıdır.İstanbul  ve  Çanakkale  Boğazları  Ria  Tipi  kıyılardır.Kapıdağ  Yarımadası  bir  kıyı  biriktirme  şekli  olan  Tombolo’dur.

Dağları:

Ortalama  yükseltisi  en  az  bölgedir.  En  yüksek  dağı  Uludağ’dır (2543 m).Yıldız  Dağları, Koru  Dağlar, Işıklar  Dağları, Biga  Dağları, Samanlı  Dağları  diğer  dağlarıdır.Yerşekilleri  sade  olduğu  için  ulaşımı da  kolaydır.

Akarsuları:

Sakarya’nın  aşağı  kesimi, Susurluk, Meriç  ve  onun  kolu  Ergene.  Bu  akarsular  baraj  yapımı  için  uygun  değildir. Ağızlarında  delta  oluşturamazlar. Çünkü  akıntı  ve  yatak  eğimi  fazladır. 

Ovaları:

Kastamonu, Bolu  ve  Düzce  Ovaları. Bafra  ve  Çarşamba  Delta  Ovaları

Gölleri:

İznik, Manyas, Sapanca  ve  Ulubatlı  Tektonik  göldür.

Terkos, Küçük  ve  Büyük  Çekmece  Gölleri  Kıyı  Seti  gölüdür.

Ömerli  Baraj  gölü de  bulunmaktadır.

 İKLİM  VE  BİTKİ  ÖRTÜSÜ:

Marmara  Bölgesi  konumu  sebebiyle  iklim  ve  bitki  çeşitliliğine  sahiptir. Karadeniz  kıyılarında  Karadeniz  İklimi  ve  Ormanlar  görülür.

Istrancaların  güneyinde  Karasal  İklim  ve  bozkır  görülür.

Güney  Marmara’da  bozulmuş  Akdeniz  İklimi  ve  Maki  görülür. Burada  yazlar  sıcak  ve  kurak  kışlar  ılık  ve  yağışlıdır. 

TARIM  VE  HAYVANCILIK:

Yüzölçümüne  göre  ekili-dikili  alanı  en  fazla  bölgemizdir. Sebebi  engebenin  az, düzlüklerin  fazla  olmasıdır. Makineli  tarım  yaygındır. İklim  çeşitliliği  yetiştirilen  ürünleri de  çeşitli  kılmaktadır. Ulaşımın  kolay  olması, sulamanın  yaygın  olması   ve  tüketici  nüfusun  fazla  olması  nedeniyle  tarım  gelişmiştir. Fakat  kalabalık  nüfusa  yetmediği  için  başka  bölgelerden  de  gelmektedir.

Tütün: A.Pazarı (Türkiye’de %8  ile 3.), Ayçiçeği: Ergene  Havzası (Türkiye’de  1.)

Zeytin: Güney  Kıyılarında (Türkiye’de  %27  ile  2.), Pamuk: Balıkesir (Yağışın  azalması  sayesinde.)

Şekerpancarı: Trakya-Alpullu, Adapazarı  ve  Susurlukta  sulanabilen  alanlarda.

Buğday: İç  kesimlerde (Türkiye’nin  %13’ü), Pirinç: Ergene  ve  Meriç  havzalarında (Türkiye’de 1.)

Mısır: Doğu  Marmara  ve  Trakya’da. (Türkiye’de  2.)

Hayvancılık  genellikle  besicilik  ve  ahır  hayvancılığı  şeklindedir. Bunun  sebepleri  tarım  arazisinin  fazlalığı, tüketici  nüfusun  fazla  olması,  pazarlama  sorununun  olmaması  ve  yer  şekilleri  ve  iklim  şartlarının  buna  uygun  olmasıdır. İstanbul  ve  çevresinde  kümes  hayvancılığı, Bursa  ve  çevresinde  ipekböcekçiliği  yapılmaktadır.

 YERALTI  ZENGİNLİKLERİ:

Bor: Susurluk, Bigadiç- Balıkesir (Türkiye’de  1.), Volfram (Tungsten):Uludağ-Bursa, Demirköy-Kırklareli (Türkiye’de  1.), Mermer: Güney  Marmara, Linyit: Bölgenin  genelinde, Barit: Lapseki-Çanakkale, Doğalgaz: Kırklareli, Demir: Kocaeli ve  Sakarya, Manyezit-Magnezyum: Bilecik, Krom: Bursa, Kurşun-Çinko: Balıkesir  ve  Çanakkale,  Seramik  Kili: İstanbul  ve  Çanakkale

 ENDÜSTRİ:

Bölge  ekonomisi  gelişmiştir. Milli  gelirimizin  %20’si  bu  bölgeden  karşılanır. Sanayi  işçilerimizin  yarısı  burada  çalışır  ve sanayi  ürünlerinin  1/3’ü  bu  bölgeden  karşılanır. Ulaşımını  kolay  olması, hammadde  teminin  kolay  olması, Hinterlandının  geniş  olması, işgücünün  fazla  olması, tüketici  nüfusunun  fazla  olması  ve  pazarlama  kolaylığı  gibi  sebeplerle  sanayisi  gelişmiştir.  Enerji  üretimi  en  az  olan  bölge  olmasına  rağmen  enerji  tüketiminde  ilk  sıradadır.  Türkiye’nin  en  büyük  sanayi  kuşağı  olan  İstanbul-Kocaeli-Adapazarı  bu  bölgede  yer  alır. Bursa  başka  bir  sanayi  ilidir. İstanbul  en  işlek  ve  gelişmiş  limanımız  olarak en  büyük  ithalat  limanımızdır.

 İzmit’te  İpraş  Petrol  Rafinerimiz  bulunmaktadır. Ambarlı-İstanbul’da  Doğalgaz  ve  Fuel Oil, Bursa  ve  Hamitabat’ta  Doğalgaz, Kırklareli  ve  Orhaneli’nde  termik  santraller  vardır.

Bursa’da  dokumacılık, otomotiv  ve  konserve  sanayisi  vardır. İzmit’te  ise  kağıt, petro-kimya  ve  İpraş  Rafinerisi  vardır.

 NÜFUS  VE  YERLEŞME:

2000  Sayımına  göre  bölgenin  nüfusu  17.3 Milyondur .Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  258  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  çok  üstündedir (Türkiye  ortalaması  83  kişidir.)  Kentsel  nüfusu  en  fazla  olan  bölgemizdir. Halkın  % 79’u  kentlerde  yaşar.  Nüfusu  çok  fazla  olduğu  için  diğer  bölgelerden  ürün  alır. Nüfus  Çatalca-Kocaeli  yarımadasına  yoğunlaşmıştır. İstanbul  en  kalabalık  ilidir. İzmit, Adapazarı  ve  Bursa  diğer  büyük  illeridir. Nüfus  artış  hızı  %o 27’dir (Türkiye  %o 18.34). Nüfus  ve  nüfus  yoğunluğunda  1.  sıradadır.

 TURİZM:

Turizm  geliri  en  fazla  olan  bölgemizdir. Bölgede  başta  İstanbul, Bursa  ve  Edirne  olmak  üzere  Osmanlı  eserleri  çoktur. Bursa’da  kaplıcalar  bulunmaktadır. Balıkesir’de  Kuş  Cenneti  bulunmaktadır. Bursa-Uludağ  önemli  bir  kış  turizm  merkezimizdir. Bölgede  bulunan  adalar  ve  kıyılar  turist  çeken  diğer  yerlerdir. İstanbul  bütün  yıl  fuar  ve  kongreler  sayesinde  önemli  sayıda  turist  çekmektedir.

 TARİHİ  ÖNEMİ:

Bilecik, Bursa, Edirne  ve  İstanbul  illerinin  Osmanlı  Tarihinde  önemli  yerleri  vardır. Bu  kentler  bu  devletin  başkentliğini  yapmıştır. Çanakkale’de  1915te  Çanakkale  Savaşına  sahne  olmuş  bir  kentimizdir.

  BÖLGE  HAKKINDA  NOTLAR:

Ø       Yüzölçümüne  göre  6.  Sıradadır.

Ø       Ortalama  yükseltisi  en  az  bölgedir.

Ø       Nüfus  ve  nüfus  yoğunluğu  en  fazla  olan  bölgedir.

Ø       En  fazla  iç  göç  alan  bölgedir.

Ø       Sanayisi  en  gelişmiş  ve  sanayi  nüfusu  en  fazla  bölgedir.

Ø       İşçi  nüfusu  en  fazla  bölgedir.

Ø       Alanına  oranla  ekili-dikili  alanı  en  fazla  bölgedir.

Ø       İki  kıtada  toprağı  olup  iki  çok  önemli  boğaza  sahiptir.

Ø       Orman  bakımından  %19  ile  3.  Sıradadır.

Ø       Yünlü  ve  ipekli  dokumada  ilk  sırada  yer  alan  bölgedir.

Ø       Boğazlar  ria  kıyı  tipidir.

Ø       İstanbul  en büyük  ithalat  limanımızdır.

Ø       En  çok  vergi  veren  bölgemizdir.

Ø       Bor  üretiminde  Türkiye’de  ve  Dünyada  ilk  sıradadır.

Ø       Alanına  oranla  tarım  arazisi  en  fazla  bölgedir.

Ø       Ekonomimize  katkısı  daha  çok  sanayi  alanındadır.

Ø       Hizmet  sektörünün  en  fazla  olduğu  bölgedir.

Ø       Çayır  ve  otlakları  en  az  bölgedir. (Alanının  1/10’undan  az)

Ø       Ürün  vermeyen  toprakları  en  az  bölgedir.

Ø       Enerji  üretimi  en  az  ama  tüketimi  en  fazla  bölgedir.

Ø       Turizm  gelirleri  en  fazla  olan  bölgedir.

Ø       Şeftali, Ayçiçeği, Pirinç  ve  Kestane  üretiminde  ilk  sıradadır.

Ø       Madenler  bakımından  en  zengin  ili  Balıkesir’dir.

Ø       Kağıt  sanayisinin  en  fazla  olduğu  bölgedir.

Ø       Ortalama  sıcaklık  14-16  derece,  yağış  600-900  mm’dir.

Ø       En  fazla  yağışı  kışın, en  azı  yazın  alır. Yazın  Karadeniz  ikliminin  etkisiyle  yağış  alır.

Ø       Okur  yazar  oranı  en  fazla  bölgedir.

Ø       Ekonomimize  katkısı  sanayi  ve  ticaret  alanındadır.

Ø       Şehirleri: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Yalova, Kocaeli, Adapazarı, Bursa, Çanakkale, Balıkesir  ve  Bilecik’tir.

      EGE  BÖLGESİ 

KONUMU, SINIRLARI  VE  KOMŞULARI:

Ülkemizin  batısında  Ege  Denizi  kıyılarınca  uzanan bölge, Marmara  Bölgesi, İç  Anadolu  ve  Akdeniz  Bölgeleriyle  ve  Ege  Denizi  ve  Ege  Adaları  ile  komşudur. 

Gerçek  alanı  olan  93.139 Km2  ile  Türkiye  topraklarının  %10.1’ini  kaplar. Alan  bakımından  5. Büyüklükteki  bölgemizdir.

Nüfusu  2000  sayımına  göre  8.9  milyondur. Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  96  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  biraz  üstündedir. (Türkiye  ortalaması  Km2’ye 83  kişi) 

BÖLÜMLERİ:

1.Asıl  Ege  Bölümü    2.İç  Batı  Anadolu  Bölümü

 YERYÜZÜ  ŞEKİLLERİ:

Kıyıları:

Ege  Denizinin  yerinde  eskiden  Egeid  karası  vardı. Bunun  çökmesi  sonucunda  bugünkü  adalar  meydana  geldi. Bölge  dağları  kıyıya  dik  uzandığı  için  kıyı  girintili-çıkıntılı  Enine  Kıyı  Tipidir.

Kıyıda  bir  çok  körfez, koy, yarmada  ve  buruna  rastlanır. Edremit, Çandarlı, İzmir, Kuşadası, Güllük, Gökova  başlıca  körfezleridir.Reşadiye, Bozburun, Dilek  VE  İzmir  başlıca  yarımadalarıdır.

Ege  kıyıları  girintili-çıkıntılı  olduğu  için  en  uzun  kıyımızdır. Muğla’da  en  uzun  kıyıya  sahip  ilimizdir.

 Dağları:

Asıl  Ege  Bölümü  faylanma  hareketlerine  uğradığı  için  Kaz  Dağı, Madra Dağı, Yunt  Dağı, Bozdağlar, Aydın  Dağları  faylanma  sonucu  yüksekte  kalmış  horstlardır. Bölümün  güneyinde  uzanan  Menteşe  Dağlarının  uzanış  yönü  kıyıya  paraleldir.

İç  Batı Anadolu’ya  gidildikçe  yükseklik  artar. Bu  bölümde, Alaçam, Eğrigöz, Murat  ve  Sandıklı  Dağları  vardır.

Ovaları:

İç  Batı  Anadolu  Bölümünde  Yazılıkaya  Platosu, Tavas- Çivril- Banaz-Örencik  ovaları  vardır.

Asıl  Ege  Bölümünde  horstlar  arasında  kalan  grabenler  birer  alüvyon  ovasıdır. Bunlar  Bakırçay, Gediz, Küçük  Menderes  ve  Büyük  Menderes  ovalarıdır. Bunlar  aynı  adı  taşıyan  ve  bol  alüvyon  taşıyan, akarsuları  tarafından oluşturulmuştur. Akarsuların  döküldükleri  yerlerde de delta  ovaları da  oluşmuştur. 

Akarsuları:

Bakırçay, Gediz,K. Menderes, B. Menderes  başlıca  akarsularıdır. İç  Batı  Anadolu’da  Susurluk  ve  Sakarya  Akarsularının  bazı  kolları da  bulunmaktadır.  

Gölleri:

Göl  bakımından  fakir  olan  bölgede  iki  doğal  göl  vardır. Bunlar Marmara  ve  Çamiçi (Bafa) Gölleridir. Adıgüzel, Kemer  ve  Demirköprü  baraj  gölleri de  vardır. 

İKLİM  VE  BİTKİ  ÖRTÜSÜ:

Bölgenin  asıl  Ege  Bölümünde  graben  ovaları  sayesinde  içlere  kadar  sokulan  Akdeniz  İklimi  görülür. Bu  alanlarda  yazları  sıcak  ve  kurak, kışları  ılık  ve  yağışlı  bir  iklim  görülür. Bitki  örtüsü  makidir  ve  yer  yer  ormanlara da   rastlanır.

İç  Batı  Anadolu  bölümüne  gidildikçe  yüksekliğin  artması  ve  denize  olan  uzaklığı  sebebiyle  iklim  karasallaşır. Yazları  sıcak  ve  kurak, kışları  soğuk  ve  kar  yağışlı  Karasal  İklim  görülür. Bitki  örtüsü de  Bozkırdır.  

TARIMI  VE  HAYVANCILIĞI:

Bölgenin  yurt  ekonomisine  katkısı  daha  çok  tarım  alanındadır. Bölümler  arasında  iklim  ve  yeryüzü  şekillerinin  farklı olmasına  bağlı  olarak  yetiştirilen  ürünler  arasında  da  farklılık  ve  çeşit  vardır.

Tütün: Kıyı  ovalarında  yetiştirilir. Ülke  üretiminin  %65’ini  yetiştiriri. 1.Sıradadır.

Pamuk: Asıl  Ege  Bölümündeki  alüvyal  ovalarda  ve  özellikle  güneye  yakın  bölgelerde  yetiştirilir. Ülke  üretiminin  %40’ını  sağlar. 1. Sıradadır.

Zeytin: Kıyı  kesiminde, özellikle  Edremit  Körfezi  çevresinde  yetiştirilir. 1.Sıradadır.

İncir: En  çok  B. Menderes  vadisinde  yetiştirilir. 1. Sıradadır.

Turunçgiller: En  çok  Akdeniz  İkliminin  görüldüğü  kıyı  bölümünde  yetiştirilir.

Üzüm: En  çok  Gediz  Vadisinde  yetiştirilir. Ülke  üretiminin %35’ini  sağlarken  1.  Sırada  yer  alır.

Pamuk: Asıl  Ege  Bölümünün  alüvyal  ovalarında  özellikle  güney  alanlarda  yetiştirilir.

Haşhaş: İç  Batı  Anadolu’da  Afyon  ve  Kütahya  çevresinde  kontrollü  olarak  yetiştirilir.

Şekerpancarı: İç  Batı  Anadolu  Bölümünde  yetiştirilir.

Tahıllar: İç  Batı  Anadolu Bölümünde  yetiştirilir.

 YER ALTI  KAYNAKLARI:

Krom: Muğla, Denizli, Kütahya. 

Demir: Balıkesir  ve  Kütahya. 1.Sıradadır.

Linyit: Kütahya, Manisa, Muğla  ve  Denizli. 1.Sıradadır. 

Civa: Uşak  ve  İzmir. 1.Sıradadır.

Bor: Kütahya  ve  Eskişehir. 

Manganez: Uşak, Afyon  ve  Denizli.

Mermer: Afyon  ve  Denizli. 

Titanyum: İzmir  ve  Manisa. 1.Sıradadır.

 Muğla, Aydın  ve  İzmir.

Uranyum: Manisa, Aydın  ve  Uşak.

Tuz: İzmir-Çamaltı. 1.Sıradadır. 

SANAYİSİ:

Sanayi  bakımından  Marmara  Bölgesinden  sonra  2.  sırada  gelir. Bölümler  arasında  gelişmişlik  ve  sanayi  oranı  bakımından  büyük  farklılık  vardır. Asıl  Ege  Bölümü  sanayi  bakımından  daha  gelişmiştir. Zaten  bölgenin  en  büyük  ve  gelişmiş  kenti  İzmir’de  bu  bölümde  yer  alır. İzmir  sanayisi, fuarı, ve  ihracat  limanı  ile  önemli  bir  kentimizdir. İzmir’de  Aliağa  Petrol  Rafinerisi de  bulunmaktadır.

Bölgede  dokuma, şeker, çimento, termik  ve  hidroelektrik  santraller  vardır.

Yatağan-Muğla, Tunçbilek-Kütahya, Soma-Manisa’da  termik  santraller  vardır. Tek  Jeotermal  Santralimiz  Denizli-Sarayköy’de  bulunmaktadır. Demirköprü, Adıgüzel  ve  Kemer  Hidroelektrik  Santralleri de vardır.

 NÜFUS  VE  YERLEŞME:

2000  Sayımına  göre  bölgenin  nüfusu  8.9  milyondur.Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  96  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasına  biraz  üstündedir.En  yoğun  nüfuslu  3.  bölgemizdir. Kentsel  nüfus  daha  fazladır % 61. Türkiye  ortalamasına  yakındır (Türkiye  %65). Nüfus  kıyılarda, alüvyal  ovalarda  yoğunlaşmıştır. İç  kesimlere  gidildikçe  nüfus  yoğunluğu  azalır. Buralarda  da  nüfus  maden  işletmelerinin  çevresine  ve  ovalara  toplanmıştır.  Kıyıda  Menteşe  Yöresi de  dağlık  alan  olması  nedeniyle  az  nüfuslanmıştır. Nüfus  artış  hızı  %o 16’dır (Türkiye  %o 18.3)

 TURİZM:

Bölge  Marmara’dan  sonra  turizm  geliri  en  fazla  2. Bölgedir. Akdeniz  İkliminin  görüldüğü  kıyılar  deniz  turizmi  açısından  zengindir. Bölgede  İlkçağ  uygarlıklarından  ve  Türk  Devletlerinden  kalan  tarihi  eserlerde  turistlerin  ilgisini  çeken  yerlerdir. Pamukkale-Denizli  Travertenleri de  güzel  yerlerden  biridir.

TARİHİ  ÖNEMİ:

Bölge  Kurtuluş  Savaşının  en  önemli  savaşlarına  sahne  olmuştur. Kütahya  ve  Afyon  bu  savaşların  en  önemlilerinin  geçtiği  illerimizdir.

 BÖLGE  HAKKINDA  NOTLAR:

Ø       Yüzölçümü  bakımından  5.sıradadır.

Ø       Orman  bakımından  %16’ile  4.sıradadır.

Ø       Ekili-dikili  alan  bakımından  %24  ile  3. Sıradadır.

Ø       Kıyı  uzunluğu  bakımından  1. Sıradadır.

Ø       Ekonomisi  tarıma  dayanır.

Ø       Sanayi  bakımından  Marmara’dan  sonra  2.sıradadır.

Ø       Zeytin, üzüm, incir, haşhaş  ve  tütün  üretiminde  1.sıradadır.

Ø       Linyitin  en  çok  çıkarıldığı  bölgedir. Termik  Santralde  çok  vardır.

Ø       En  fazla  tuz  üretilen  bölgedir (İzmir-Çamaltı  Tuzlası)

Ø       İlk  demiryolu  İzmir-Aydın  arsında  kurulmuştur.

Ø       Asıl  Ege  Bölümünde  horst  ve  grabenler  vardır.

Ø       En  önemli  ihracat  limanımız  Doğal  bir  liman  olan  İzmir  Limanıdır.

Ø       En  önemli  uluslar arası  fuarımız  İzmir’de  kurulur.

Ø       Göl  yönünden  en  fakir  bölgelerdendir.

Ø       Turizm  gelirleri  bakımından  Marmara’dan  sonra  2.  Sıradadır.

Ø       Dağların  uzanış  yönü  sayesinde  kıyıdaki  Akdeniz  İklimi  iç  kesimler  kadar  sokulabilir.

Ø       Termik  Santrallerden  elektrik  üretimi  açısından  ilk  sırada  yer  alır.

Ø       Enine  Kıyı  Tipi  görülür.

Ø       En  uzun  kıyıya  sahip  ilimiz  Muğla’dır.

Ø       Denizli-Pamukkale  Travertenleri  vardır.

Ø       Çiniciliğin  ve  halıcılığın  merkezi  konumundadır. Kütahya  çinicilikte  ilk  sırada  yer  alır.

Ø       Akarsular  bol  alüvyon  taşıyarak  menderesler  çizerek  akarlar. Delta  ovaları  oluştururlar.

Ø       Sünger  avcılığı  Bodrum  kıyılarında  yapılır.

Ø       Seracılıkta  Akdeniz’den  sonra  2. Sıradadır.

Ø       Tek  Jeotermal  Santralimiz  Denizli-Sarayköy’dedir.

Ø       İlleri:İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Kütahya, Afyon, Uşak

AKDENİZ  BÖLGESİ 

KONUMU, SINIRLARI  VE  KOMŞULARI:

Bölge  yurdumuzun  güneyinde, Akdeniz  boyunca  bir  şerit  halinde  uzanır. Komşuları  Ege, İç  Anadolu, Doğu  Anadolu  ve  Güney  Doğu  Anadolu  Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs  Adası  ve  Akdeniz  ile  komşudur. Gerçek  Alanı  122.927  Km2’dir. Ülkemizin  % 15’ini kaplar  ve  Alan  bakımından  5.sırada  yer  alır.

Nüfusu  2000  sayımına  göre  8.7  milyondur. Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  71  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  altındadır. (Türkiye  ortalaması  Km2’ye 83  kişi). Kentsel  nüfus  % 60’tır (Türkiye  ortalaması  %65). Nüfus  artış  hızı  %o 22’dir (Türkiye  ortalaması  %o 18.3)

 BÖLÜMLERİ:

1.Adana  Bölümü

2.Antalya  Bölümü

YERYÜZÜ  ŞEKİLLERİ:

Dağları: Bölge  genel  olarak  Toros  Dağları  ve  yüksek  platolarla  kaplıdır. Batı  Toroslar, Bey  Dağları, Çiçekbaba    ve  Barla  Dağları, Sultan  Dağı, Dedegöl  ve  Geyik  Dağları, Orta  Toroslar, Bolkar  Dağları, Aladağlar, Tahtalı  ve  Binboğa  Dağları, Nur  Dağları. Karadeniz  Bölgesinde  olduğu  gibi  dağların  uzanış  yönü  ulaşıma  elverişli  olmadığı  için  ulaşım  ancak  geçitlerden  sağlanır. Bu  geçitler  Çubuk, Gülen  ve  Gürbulay  Geçitlerdir.

Platoları: Taşeli  ve  Teke  Platoları

Ovaları: Çukurova, Amik, Antalya, Göller  Yöresindeki  Çöküntü  Ovaları.

Akarsuları: Bölgedeki  akarsular  iklim  sebebiyle  düzensiz  akışa  sahiptir. Akarsuları  kışın  kabarır, yazın  ise  çok  azalır. Asi, Seyhan, Ceyhan, Göksu, Manavgat, Aksu  ve  Dalaman  başlıca  akarsularıdır. Manavgat  ve  Aslantaş  Baraj  Gölleri de  bulunmaktadır.

Gölleri: Beyşehir, Eğirdir, Burdur, Kovada, Acıgöl, Suğla, Söğüt, Salda, Elmalı  ve  Avlan  başlıca  gölleridir. 

İKLİM   VE  BİTKİ  ÖRTÜSÜ:

Bölgenin  Akdeniz  yamaçlarında  Akdeniz  İklimi  ve  Maki  Bitki  Topluluğu  görülür. Yazları  sıcak  ve  kurak, kışları  ılık  ve  yağışlıdır.

Dağların  kuzey  yamaçlarında  ve  göller  yöresindeyse  iklim  karasallaşır. Bitki  örtüsü de  bozkırdır. Bu  alanlarda  yazları  sıcak  ve  kurak,  kışları  soğuk  ve  kar  yağışlıdır. Yer  yer  ormanlara da  rastlanır.

 TARIM  VE  HAYVANCILIK:

Buğday: Bölgenin  dağların  kuzey  yamaçlarındaki  karasal  iklimin  görüldüğü  alanlarda  görülür.

Pirinç: Amik  Ovasında  ve  Maraş  çevresinde  görülür.

Pamuk: Çukurova  ve  kıyı  ovalarında. Türkiye’de  2.  Sırada  görülür.

Tütün: Burdur  ve  Göller  Yöresinde  yetiştirilir.

Turunçgiller: Akdeniz  İkliminin  görüldüğü  kıyı  kesiminde  görülür.

Muz: Mersin  ve  Anamur  çevresinde  yetiştirilir. Türkiye’de  1  sıradadır.

Zeytin: Kıyı  kesiminde  yetiştirilir.

Göller  Yöresinde: Ananas, Haşhaş, Gül  ve  Şekerpancarı  yetiştirilir.

Seracılık: Akdeniz  Bölgesi  ilk  sırada  yer  alır.

Sebzecilik: Mersin  ve  Antalya  çevresinde  turfanda  sebze  yetiştirilir.

Bölgenin  hayvancılığı  fazla  gelişmemiştir. Genelde  yaylacılık  faaliyetiyle  birlikte  yapılır. Sığır, Koyun  ve  Kıl  Keçisi  yetiştirilir.  

YER ALTI  ZENGİNLİKLERİ:

Krom: Adana, Denizli  ve  Muğla’da (Türkiye’de  1.)

Barit: Antalya, İçel  ve  Konya’da (Türkiye’de  1.)

Boksit  (Alüminyum): Antalya, Konya, Adana  ve  Hatay (Türkiye’de  1.)

Kükürt: Isparta-Keçiborlu

Demir: Adana  ve  İçel

Amyant: Hatay-İskenderun

Manganez: Adana, Muğla  ve  Burdur

Petrol: Adana 

ENDÜSTRİ:

Adana  Bölümünde: Dokuma, Tütün, Gıda, Kimya, Tarım  Araçları, Çimento, Madeni  Eşya, Tuğla, Ataş-Mersin’de  Ataş  Petrol  Rafinerisi,   ve  Mersin  Limanı  bulunmaktadır.

Antalya  Bölümünde: Ferro  Krom, Yağ, Gülyağı, Çimento, Tuğla, Tarım  Araçları, Halıcılık, faaliyeti  yapılmaktadır.  

TURİZM:

Burdur’da  İnsuyu  Mağarası, Alanya’da  Damlataş  Mağarası, Tarsus’ta  Yedi  Uyuyanlar  Mağarası, Mersin’de  Cennet  ve  Cehennem  Obruğu, Plajları  bulunmaktadır.

 NÜFUS  VE  YERLEŞMESİ:

Nüfusu  2000  sayımına  göre  8.7  milyondur. Nüfus  yoğunluğu  Km2’ye  71  kişidir. Bu  Türkiye  ortalamasının  altındadır. (Türkiye  ortalaması  Km2’ye 83  kişi). Kentsel  nüfus  % 60’tır (Türkiye  ortalaması  %65). Nüfus  artış  hızı  %o 22’dir (Türkiye  ortalaması  %o 18.3)

Fakat  tarım  alanlarının  ikliminde  uygun  olması  nedeniyle  verimli  olması  nüfusun  bu  alanlara  toplanmasına  neden  olmuştur. Bunun  yanında  Toroslar  ve  Platolarda  nüfus  çok  seyrektir. Bölge  nüfusun  %70’i  Adana  Bölümüne  toplanmıştır.

 BÖLGENİN  GENEL  ÖZELLİKLERİ:

Ø       Yüzölçümü  bakımından  % 15  ile  4.  Sıradadır.

Ø       Orman  bakımından  % 21  ile  2.  Sıradadır. Ama  Maki  olduğu  için  ekonomik  değeri  yoktur

Ø       iklimin  etkisi  ile  orman  yangınları  çok  görülür.

Ø       Ekili-Dikili  alanlar  bakımından  % 18  ile  5. Sıradadır.

Ø       Dağların  uzanış  yönü  nedeniyle  Boyuna  Kıyı  Tipi  gö